domingo, 16 de septiembre de 2012

César explica lo que ocurrió tras la muerte de Orgetórix


Post eius mortem nihilo minus Helvetii id quod constituerant facere conantur, ut e finibus suis exeant. Ubi iam se ad eam rem paratos esse arbitrati sunt, oppida sua omnia, numero ad duodecim, vicos ad quadringentos, reliqua privata aedificia incendunt. 

Julio César, Guerra de las Galias 1, 5

Ad: prep ac: a, hacia
Aedificium, ii n: edificio
Arbitror dep 1 tr: pensar, juzgar, creer, opinar
Conor dep 1 tr: prepararse, disponerse, emprender, intentar
Constituo, -ui, -utum 3 tr: colocar, instituir, determinar, fijar, decidir
Duodecim: doce
E: prep abl: de, desde
Exeo, -ii, -itum irr 4 int: salir, irse
Facio, feci, factum 3 tr: hacer, realizar
Finis, is, m y f: límite, frontera
Helvetii, iorum m pl: los helvecios
Iam: ya
Incendo, -cendi, -censum 3 tr: encender, incendiar
Is, ea, id: él, aquel
Mors, rtis f: muerte
Nihilo minus: nada menos, con todo, no obstante
Numerus, i m: número
Omnis, e: todo
Oppidum, i n: ciudad fortificada, plaza fuerte
Paro 1 tr: preparar, disponer
Post: prep ac: tras, después de
Privatus, a, um: privado, particular
Quadringenti, ae, a: cuatrocientos
Qui, quae, quod: el cual
Reliquus, a, um: restante
Res, rei f: cosa, hecho
Se, sui: él, ellos, se
Suus, a, um: su, suyo
Ubi: conj: cuando
Ut: conj: que
Vicus, i m: barrio, aldea, pueblo

Los peublos de Hispania prometen a César obediencia


Interim Oscenses et Calagurritani mittunt ad Caesarem legatos et promittunt se facturos esse imperata. Hos Tarraconenses et Iacetani et Ausetani et paulo post Illurgavonenses, qui flumen Hiberum attingunt, insequuntur. Caesar petit ab his omnibus ut se frumento iuvent. 

Julio César, Guerra civil 1

Ab: prep abl: de, desde, a
Ad: prep ac: a, hacia
Attingo, -tigi, -tactum 3 tr: ser contiguo, colindar
Ausetani, orum m pl: los ausetanos
Caesar, aris m: César
Calagurritani, orum m pl: los calagurritanos
Et: y
Facio, feci, factum 3 tr: hacer, cumplir
Flumen, inis n: río
Frumentum, i n: trigo, grano
Hiberus, i m: el río Ebro
Hic, haec, hoc: este
Iacetani, orum m pl: los jacetanos
Illurgavonenses, ium m pl: los ilurgavonenses
Imperatum, i n: orden, mandato
Insequor, -secutus sum dep 3 int y tr: seguir
Interim: entre tanto, mientras tanto
Iuvo, iuvi, iutum 1 tr: ayudar, proporcionar
Legatus, i m: legado, embajador
Mitto, misi, missum 3 tr: enviar
Omnis, e: todo
Oscensis, e: oscense
Paulo: poco, un poco, algo
Peto, -tivi, -titum 3 tr: pedir, exigir, reclamar
Post: después
Promitto, -misi, -missum 3 tr: prometer
Qui, quae, quod: el cual
Se, sui: él, ellos, se
Tarraconenses, ium m pl: los tarraconenses
Ut: conj: que

César se queja de las injurias de sus enemigos y de Pompeyo


Quibus rebus cognitis, Caesar apud milites contionatur. Omnium temporum iniurias inimicorum in se commemorat; a quibus deductum ac depravatum Pompeium queritur invidia atque obtrectatione laudis suae, cuius ipse honori et dignitati semper faverit adiutorque fuerit.
Julio César, Guerra civil, I, 7.


A, prep ab: de, desde, por.
Ac: y
Adiutor, oris m: el que ayuda, ayudante.
Apud, prep ac: junto a, con, entre.
Atque : y
Caesar, aris, m: César.
Cognosco, -gnovi, -gnitum, 3, tr., (cum, gnosco): conocer.
Commemoro, 1, tr: recordar, evocar.
Contionor, dep. 1, int y tr: estar reunido en asamblea, arengar, proclamar.
Deduco, -duxi, -ductum, 3 tr: hacer bajar, llevar, desviar, hacer cambiar.
Depravo, 1 tr: torcer, depravar, corromper.
Dignitas, atis f: dignidad, mérito, virtud.
Et: y
Faveo, favi, fautum 2 int: favorecer, aplaudir.
Honor, oris m: honor.
In, prep ac: a, hacia, hasta, contra; prep ab: en, entre.
Inimicus, a, um: enemigo, adversario.
Inimicus, i, m: enemigo.
Iniuria, ae, f: injusticia, afrenta, injuria.
Invidia, ae f: antipatía, odio, envidia, celos.
Ipse, ipsa, ipsum: él mismo.
Laus, laudis f: alabanza, mérito, gloria.
Miles, itis, m: soldado.
Obtrectatio, onis f: detracción, maledicencia, envidia.
Omnis, e: todo.
Pompeius, ii, m: Pompeyo.
-que: y
Queror, questus sum, dep. 3 tr: quejarse, deplorar.
Qui, quae, quod: el cual; este, esta, esto.
Res, rei, f: cosa, hecho.
Se, sui: él, ellos.
Semper: siempre.
Sum: ser.
Suus, sua, suum: su, suyo.
Tempus, oris, n: tiempo.

Los soldados de Curión atacan a los númidas


Numidae enim quadam barbara consuetudine nullis ordinibus passim consederant. Hos opressos somno et dispersos adorti magnum eorum numerum interficiunt; multi perterriti profugiunt. Quo ipso ad Curionem equites revertuntur captivosque ad eum reducunt. 

Julio César, Guerra civil II, 38

Ad, prep ac: a, hacia
Adgredior, adgressus sum dep 3 tr: acercarse, atacar
Adorior, adortus sum dep 4 tr: atacar
Atque: y
Barbarus, a, um: bárbaro, extranjero
Captivus, i m: prisionero
Conficio, -feci, -fectum 3 tr: hacer, terminar
Consido, -sedi, -sessum 3 in: acampar, instalarse
Consuetudo, inis f: costumbre, uso, hábito
Curio, nis: Curión
Dispergo, -spersi, -spersum 3 tr: esparcir, sembrar, dispersar
Enim: en efecto, en verdad
Eques, itis m y f: jinete, caballería
Et: y
Facio, feci, factum 3 tr: hacer
Hic, haec, hoc: este
Hostis, is m y f: extranjero, enemigo
Imprudens, ntis: ignorante, desprevenido
Inopinans, ntis: cogido por sorpresa, desapercibido
Interficio, -feci, -fectum 3 tr: matar, destruir
Is, ea, id: ese, aquel, este
Iter, itineris n: viaje, marcha, camino, ruta.
Magnus, a, um: gran, grande
Mitto, misi, missum 3 tr: enviar
Multus, a, um: mucho
Nox, noctis f: noche
Nullus, a, um: ninguno
Numerus, i m: número
Numidae, arum m pl: los númidas
Opprimo, -pressi, -pressum 3 tr: oprimir, cubrir, abrumar, sorprender
Ordo, inis m: orden, sucesión, distribución
Passim: desordenadamente, indistintamente
Perterreo, -ui, -itum 2 tr: aterrar, llenar de espanto
Profugio, -fugi 3 in: huir, escaparse
-que: y
Qui, quae, quod: el cual; este
Quidam, quaedam, quidam: un tal, un cierto, uno, alguno
Reduco, -duxi, -ductum 3 tr: llevar, conducir
Revertor, dep 3 in: volver, regresar
Somnus, i m: sueño

Octavio rodea una ciudad y sus habitantes piden ayuda a César


Quorum cognita sententia, Octavius quinis castris oppidum circumdedit atque uno tempore obsidione et oppugnationibus eos premere coepit. Illi omnia perpeti parati maxime a re frumentaria laborabant. Cui rei missis ad Caesarem legatis, auxilium ab eo petebant. 

Julio César, Guerra civil 3, 9

A: prep abl: a, de, desde, por
Ab: ver A.
Ad: prep ac: a, hacia
Atque: y
Auxilium, ii n: auxilio, socorro, ayuda
Caesar, aris m: César
Castra, orum n pl: campamento
Circumdo, -dedi, -datum 1 tr: poner alrededor, rodear
Coepi, coeptum 3 tr: empezar, emprender, comenzar
Cognosco, -gnovi, -gnotum 3 tr: conocer
Et: y
Frumetarius, a, um: referente al trigo; res frumentaria: el suministro de trigo.
Ille, illa, illud: él, aquel
Is, ea, id: aquel
Legatus, i m: legado, embajador
Maxime: muchísimo, lo más posible, sobre todo
Mitto, misi, missum 3 tr: enviar
Obsidio, onis f: asedio, sitio, bloqueo
Octavius, ii m: Octavio
Omnis, e: todo
Oppidum, i n: plaza fuerte, ciudad
Oppugnatio, onis f: ataque, asalto, asedio
Paro 1 tr: preparar, disponer, disponerse a
Perpetior, -pessus sum dep 3 tr: sufrir, soportar, tolerar
Peto, -tivi, -titum 3 tr: solicitar, pedir
Premo, pressi, pressum 3 tr: apretar, estrechar, oprimir
Qui, quae, quod: el cual, este
Qui, quae, quod: el cual, este
Quini, ae, a: cinco
Res, rei: cosa, hecho
Sententia, ae f: pensamiento, opinión, sentencia, resolución
Tempus, temporis n: tiempo
Unus, a, um: uno